โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่อันตรายถึงชีวิต และสิ่งที่น่ากลัวที่สุดคือ ?เมื่อผู้ป่วยเริ่มแสดงอาการของโรคแล้วจะเสียชีวิตทุกราย?
แม้โรคนี้จะสามารถป้องกันได้ และไม่น่ากลัวหากปฏิบัติตัวอย่างถูกวิธี แต่ที่ผ่านมากลับมีความเชื่อผิด ๆ ที่ส่งต่อกัน จนกลายเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้คนเสียชีวิต ดังนั้น วันนี้เราจะมาแก้ไขความเชื่อที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้า เพื่อรู้เท่าทันและป้องกันก่อนที่จะสายเกินไป
ความจริง : โรคพิษสุนัขบ้าสามารถเกิดขึ้นได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็น วัว ควาย ม้า ลิง ชะนี กระรอก กระแต หนู กระต่าย เสือ หมี หรือค้างคาว โดยในประเทศไทยพบเชื้อพิษสุนัขบ้าในสุนัขมากที่สุด รองลงมาคือแมว ส่วนสัตว์อย่างหนูและกระต่าย แม้จะสามารถติดเชื้อได้ แต่มีความสามารถในการแพร่โรคในหมู่พวกเดียวกันเองต่ำมาก จึงไม่ถือเป็นตัวการสำคัญของการระบาด
ความจริง : ไม่ใช่เฉพาะการถูกกัดเท่านั้นที่ทำให้ติดเชื้อพิษสุนัขบ้า แต่โรคนี้ยังสามารถติดต่อผ่านการถูกข่วนจนเกิดบาดแผล การถูกเลียบริเวณบาดแผล หรือการที่น้ำลายของสัตว์สัมผัสกับเยื่อบุตา จมูก และปาก เนื่องจากเชื้อพิษสุนัขบ้าอยู่ในน้ำลาย โดยเหตุผลหลักที่ทำให้รอยข่วนมีความเสี่ยง เพราะสุนัขและแมวอาจเลียเท้าจนมีเชื้อจากน้ำลายติดอยู่
ความจริง : ไม่ควรรอให้สัตว์เสียชีวิตหรือรอดูอาการ 10?14 วันก่อนจึงไปพบแพทย์ เพราะอาจเสี่ยงต่อชีวิตได้ โดยเฉพาะเมื่อถูกกัดบริเวณใกล้สมองหรือบริเวณที่มีเส้นประสาทมาก ควรรีบเข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าโดยเร็วที่สุด ยิ่งเร็วเท่าไหร่ก็ยิ่งช่วยควบคุมโรคได้ดีขึ้นเท่านั้น ซึ่งต้องไม่เกิน 48 ชั่วโมงแรกหลังถูกกัด และควรฉีดร่วมกับอิมมูโนโกลบูลิน (RIG) หากแผลมีเลือดออกไม่ว่าตำแหน่งใดของร่างกาย
ความจริง : โรคพิษสุนัขบ้าในคนมีอาการซับซ้อน และผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องมีอาการกลัวน้ำ กลัวลม หรือน้ำลายฟูมปากเสมอไป แต่อาจมีเฉพาะอาการคล้ายโรคทางสมองทั่วไป รวมถึงมีอาการอัมพาต หรือแขนขาอ่อนแรง
ความจริง : การฉีดวัคซีนช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรค แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100% ซึ่งประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับภูมิคุ้มกันของร่างกายและความรุนแรงของเชื้อด้วย โดยทั้งในคนและสัตว์หากได้รับวัคซีนหลังจากติดเชื้อพิษสุนัขบ้าแล้ว การฉีดวัคซีนก็อาจไม่ได้ผล นอกจากนี้ หากสุนัขหรือแมวถูกสัตว์ที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้ากัด จะต้องได้รับการฉีดวัคซีนซ้ำ และกักขังดูอาการอย่างน้อย 45 วัน
ความจริง : การฉีดวัคซีนเพียงเข็มเดียวไม่ได้ทำให้สุนัขและแมวมีภูมิคุ้มกันต่อโรคพิษสุนัขบ้าไปตลอดชีวิต โดยยังมีโอกาสเป็นโรคได้เมื่อได้รับเชื้อ สุนัขและแมวจึงควรได้รับวัคซีน 2 ครั้งในปีแรก และฉีดกระตุ้นเป็นประจำทุกปี
ความจริง : สุนัขและแมวที่ติดเชื้อพิษสุนัขบ้าสามารถแพร่เชื้อได้แม้ยังไม่แสดงอาการ ซึ่งอาจแพร่เชื้อได้ถึง 10 วันก่อนแสดงอาการ ดังนั้น หากถูกกัดหรือเกิดการสัมผัสที่มีความเสี่ยง แม้สัตว์จะยังดูปกติก็ต้องรีบไปฉีดวัคซีนป้องกันโรค อีกทั้งสุนัขที่ติดเชื้อไม่จำเป็นต้องแสดงอาการดุร้ายเสมอไป โดยอาจมีอาการได้ 2 แบบ คือ แบบดุร้ายและแบบเซื่องซึม
ความจริง : โรคพิษสุนัขบ้าสามารถเกิดได้กับสุนัขและแมวทุกวัย แม้จะมีอายุแค่ 1 เดือนก็ตาม เพียงแต่ลูกสุนัขและลูกแมวมักได้รับการเลี้ยงดูอย่างใกล้ชิด ไม่ค่อยได้พบกับสัตว์ตัวอื่น จึงมีโอกาสติดเชื้อค่อนข้างน้อย
ความจริง : ทุกฤดูกาลสามารถเกิดโรคพิษสุนัขบ้าได้ เพราะเป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาทและสมอง ไม่ได้เกิดจากสภาพอากาศร้อนโดยตรง
ความจริง : การใช้รองเท้าตบแผลหรือราดน้ำปลาไม่ได้เป็นวิธีป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่เหมาะสม ซึ่งอาจนำสิ่งสกปรก เชื้อโรค และสิ่งปนเปื้อนเข้าสู่แผลเพิ่มเติม วิธีที่ถูกต้องคือรีบล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่เป็นเวลา 10 นาที จากนั้นไปพบแพทย์ทันที เพื่อล้างแผลซ้ำ พร้อมฆ่าเชื้อด้วยน้ำยาไอโอดีน
เขียน/เรียบเรียง : ธนาวัฒน์ ศุภวรรณาวิวัฒน์ - นักวิชาการโสตทัศนศึกษา โรงพยาบาลปราสาท
อ้างอิง :
- https://curadio.chula.ac.th/Program-Detail.php?id=8435
- https://www.si.mahidol.ac.th/th/activitydetail.asp?n_id=1891
- https://www.vibhavadi.com/th/blogs/7-interesting-facts-hellip-about-rabies
- https://www.bangkokhealth.com/articles/โรคพิษสุนัขบ้า
- https://www.hfocus.org/content/2020/08/19869
- https://www.bangkokhospital.com/th/ratchaburi/content/mad-dog-bmr
- https://www.thaipbs.or.th/now/content/563290
- https://mgronline.com/goodhealth/detail/9610000022741
- https://voicetv.co.th/read/H1_pzkZYf
- https://www.facebook.com/PhyathaiHospitalFanpage/posts/qa-ความเชื่อผิดๆ-ของ-โรคพิษสุนัขบ้า-ภัยแฝง-ที่มาพร้อมกับสัตว์เลี้ยงลูกรักเมื่อพู/ 991837849636758
- https://www.facebook.com/rabiesbkk/posts/8-ความเชื่อผิดๆ-เรื่อง-พิษสุนัขบ้า-รู้ไว้-ปลอดภัย-ไม่เสี่ยงโรคสัตว์ปลอดโรคคนปลอด/ 1477717044389537
